“De vraag is of jezelf genoeg bent om voor een ander van betekenis te zijn. Ikzelf heb het vermoeden dat ‘ikzelf” een te mager aanbod ben.” Wat een heerlijke, tot nadenken stemmende uitspraak! Kuijer reageert op de in westerse samenlevingen gangbare nadruk op ‘jezelf zijn’ als hoogst bereikbare doel voor ‘s mens ontwikkeling. Hij vergelijkt het uitsluitend leren jezelf te zijn met het eindeloos lezen van hetzelfde boek: je komt geen steek verder. Leren is een sociale daad, en door je te laten beïnvloeden, verrijkt je zelf. Dit zijn op zichzelf misschien geen wereldschokkende  gedachten, maar de toevoeging die hij in het citaat doet, vind ik verfrissend: welke betekenis kun je hebben voor anderen als je puur jezelf zit te zijn?

“In balans zijn is de dood in de pot. Uit balans zijn is, lijkt me, onze natuurlijke toestand.” Ook deze uitspraak is op zichzelf niet nieuw of uniek. Piaget stelde al dat ontwikkeling is gebaseerd op het bestaan in een disequilibrium (een onbalans tussen zelf en de wereld) en het streven naar een equilibrium. Wat het interessant maakt, is dat Kuijer stelt dat balans zelfs gevaarlijk is. Want eenmaal in balans, gebeurt er niets meer, staan we stil. De mens is creatief omdat we moeten compenseren voor onze onevenwichtigheid. Back in the old days betekende dat dat we moesten ontdekken hoe we ons haarloze lijf warm konden houden, maar cultuur is ook een poging de onbalans op te heffen. Toen moest ik aan Nederland denken: alles prima voor elkaar, er zijn maar weinig landen waar het zo prettig leven is als hier. Maar we gedijen niet bij balans, er zullen altijd weer stoorzenders of dreigingen zijn waardoor de balans omslaat – en die stoorzenders komen desnoods van binnenuit. Zie hier: balans is de dood in de pot.

En de rugstreeppad, wat heeft die er mee te maken? Ik zeg: verdiep je in deze en andere interesses van Kuijer, het zal je verrijken!

Het jazz-concert waar ik vandaag met m’n Little van BBBS naar toe geweest ben, vonden we allebei best saai. Des te leuker was het sneeuwballen gooien met verse sneeuw (maar sinds wanneer heet een voltreffer in het gezicht bull’s eye?).

En ik heb op één dag heel veel koekjes gebakken. Wel 2 lichtingen.

© Marmite, febr2012

Op jacht naar mooie vissen

Koh Kong island: In een snelle boot met een stuurman die zeer zeker geen vaarbewijs had, in een uur naar Koh Kong Island gevaren. Wij hadden een plekje voor in de boot bemachtigd, en zijn onderweg niet alleen helemaal doorweekt geraakt, maar hebben zelfs dolfijnen gezien! Eenmaal op het eiland, werden we aan ons lot overgelaten met een krat met brillen en snorkels. Ik had geen zwemspullen bij me, dus te water gegaan in een Cambodjaanse kinderpyama-broek en
BH-loos in een hemd – en nee, dat is allesbehalve sexy.

Dit was mijn eerste keer snorkelen, en ik had af en toe wel wat Jaws-beelden voor ogen als ik me weer eens verwondde aan een rots en bloed in het water zag lopen… We hebben heleboel mooie vissen gezien, kleurrijk, hoewel niet zo groot. Ik heb zelfs oog in oog gestaan (gedreven?) met een sepia, die van kleur verschoot en schielijk van me vandaan spoot.

Dieptemeter

De terugweg leidde door de mangrove, schitterend mooi! Een aantal keer vastgelopen, waarvan de mooiste was dat de gids, die helemaal op de punt zat, letterlijk werd gelanceerd. Tot grote hilariteit van iedereen, inclusief hemzelf.

Bushbush in Chiphat: de laatste twee dagen van de vakantie wilden we toch echt iets van de bergen en het oerwoud meemaken. Bij een community based ecotourism project van formaat (met de voor- en nadelen vandien) bij heel aardige gastvrouw in een zeer basaal homestay gezeten. Ze hadden een paar uren per dag stroom, geen stromend water, kookten op hout, en woonden in een houten huis zonder meubilair. Op het erf liepen kippen, eenden, hanen en drie varkens. Ze heeft voor ons een heel lekkere maaltijd met rijst, groente en eend gekookt, en samen met ons gegeten (hoewel zij alleen van de rijst en groente heeft gegeten, viel mij op). Ze sprak nauwelijks Engels, en ons Khmer was ook niet toereikend voor een fatsoenlijk gesprek,maar met handen en voeten en een paar taal-boeken, begerepen we dan toch dat een van haar zoons in PP studeert. Het is nauwelijks te bevatten hoe die jongen de wereld van thuis, en de wereld van PP met elkaar in balans brengt. Evengoed is het voor de moeder niet te begrijpen hoe hij leeft en waar hij mee bezig is. Haar trots staat echter als een paal boven water!

De eerste avond hebben we een nachtelijke vistocht ondernomen, met een visser die, staand voorop de boot, met een soort riek krabben en rivierkreeften heeft gevangen. Varend door het ondiepe water spiest hij die beesten aan die vork, en gooit ze in de boot – voor mijn voeten in dit geval. Daar hebben de drie krabben en tientallen kreeftjes + een naald die ongelukkigwijs zelf in de boot gesprongen was nog een tijdje liggen kreperen voor we ze thuis verorberd hebben. De volgende dag hebben we met gids een trekking gedaan. Nou ja, trekking: het was meer een wandeling, en eigenlijk ook niet ver genoeg het woud in om wilde dieren (zoals de olifant) te kunnen ontdekken. De waterval en de bat cave waren echter mooi.

Na een korte stop in Phnom Penh (met allerlei afscheidsrituelen en -cadeaus, erg lief allemaal), doorgegaan naar India. Over India en de bruiloft later meer…

School (christelijk, de buren zijn een Kmer- en een Islamitische school)

Plan B (we hadden er al een klein beetje rekening mee gehouden dat het niet zou lukken dwras door de Cardamons te reizen) is vanuit Pursat een tuktuk te nemen naar Kampong Luong, een zogenaamd floating village. Het dorp is gelegen op het Tonle Sap meer, het grootste zoet-water meer van Azie. Dit meer wordt gevoed door de Mekong in de natte tijd, in de droge tijd loopt het langzaam leeg. Het dorp heeft alles wat je van een dorp verwacht: huizen, scholen, kerken, restaurants, tankstations en winkels, kappers, koelijsfabriek en karaoke bars (die laatste twee verwacht je wellicht in Nederland niet zo snel, maar zijn hier heel passend). Alles drijft, op pontons, boten en bamboe-constructies en wordt op z’n plek gehouden door ankers en lijnen naar bomen.

Venice of Asia

Aangezien het meer ‘krimpt’ in de droge tijd, wordt het dorp huis voor huis, ponton voor ponton verplaatst, verder het meer op. De bewegwijzering op de wal houdt (hield?) hier rekening mee door de minimale en maximale afstand naar Kampong Luong aan te geven. Volgens de Lonely planet is het enige wat er (“for obvious reasons”) aan ontbreekt een plek om te poolen. Wij vonden er stiekem toch een (zie foto)! Aan de buitenrand van het dorp, met uitzicht op het meer, hebben we een heerlijke lunch-for-two. Eenmaal terug bij de taxi-stand blijkt Jaap z’n India-pet kwijt te zijn. Met vereende krachten (twee belletjes naar school en restaurant, en een retourtje voor onze ‘kapitein’) komt de pet weer bij z’n gelukkige eigenaar terug.

In Pursat, een saai, gruizig stadje, er toch nog maar een wandelingetje aan gewaagd, lekker gegeten en buskaartjes naar Krong Koh Kong laten regelen door de jongen van  het hotel (doen we ook nooit meer: zegt dat het 15 dollar per kaartje kost, blijkt achteraf maar 13 te zijn).

Zie morgen Heinz’ blog voor een verslag over waterdag 2.

Enfin, om half elf rijden we de geasfalteerde weg van Sisophon op: bijna thuis! Het is hier meteen wat hectischer, en helaas zitten er ook nog steeds gaten in de weg. Op een gegeven moment dient zich een vrij diepe kuil aan, de brommer voor ons remt, Jaap ook, de brommer voor ons duikt de kuil en in trekt zo’n beetje aan de noodrem. Jaap doet nog een poging om uit te wijken, maar we knallen er vol op en vallen links om.  We vangen ons allebei met ons linkerhand en -knie op, belanden om de een of andere reden niet onder onze eigen brommer, mensen rijden links en rechts om ons en onze brommer heen, en we lopen naar onze brommer toe. Die is weliswaar afgeslagen, maar ziet er verder oke uit. Een nadere inspectie leert dat de linkervoetsteun zodanig verbogen is, dat de voetschakeling beklemd zit. Niet getreurd: onze crash speelt zich precies ter hoogte van een brommerwerkplaats af. Het probleem  heeft niet veel uitleg nodig, en de oplossing is ook simpel: gewoon terugbuigen die steun. De mensen vinden het allemaal wel mooi, en praten het ongeluk nog eens na, met veel gewijs en gelach. Inmiddels is ook de man van de brommer voor ons teruggekomen, en die haalt even een in alcohol gedrenkte doek om Jaap’s bloedende hand (blikschade, no sweat) te ontsmetten. Toch aardig, meestal rijdt men na een ongeluk door als het mogelijk is.

Om een uur of elf zijn we bij het hotel waar we onze tas ophalen en de brommer afleveren (die rijdt zoals die reed en verder geen zichtbare schade heeft). We hebben geluk en kunnen mee met een al gereed staande bus.

In Battambang wilden we naar Royal Hotel, maar wat we niet wisten, was dat die een gratis pick-up vanaf de busplaats aanbieden. Prima geregeld!

Battambang is een leuk plaatsje, waar we met het grootste gemak  uit een ruim aanbod een plek vinden voor de lunch, de borrel en het avondeten (standaard met rijst ).

Golden Crown Hotel met maarliefst 72 kamers!

In Sisophon meteen doorgelopen naar het Golden Crown Guesthouse, een weinig tot de verbeelding sprekend hotel. Voor 2 dagen een brommer geregeld zodat we de volgende dag naar Banteay Chhmar kunnen en daar bij een homestay project kunnen overnachten.

Maar eerst hebben we nog een middag stuk te slaan in Sisophon. Na het toeristen-geweld in Siem Reap, en de overdaad aan tempels in Angkor, dachten we dat een beetje rust en natuur ons wel goed zou doen. Wij regelen een dappere brommerrijder bij wie we met z’n tweeën achterop mogen, en gaan naar de Koh Pong Sat community, waar monniken een fish sanctuary onderhouden. In de woorden van de Lonely Planet “fat, frisky fish”. De moto driver heeft het er maar moeilijk mee, en op een hel-blauw geschilderde hangbug met platen van staal als bodem, kreeg ‘ie het zelfs even te kwaad omdat de brug begon te golven.

Gelukkig maakte de vissen het ook voor hem een beetje goed: fat and frisky they were – en hongerig bovendien! Op een gegeven moment kwam onze moto driver heel blij met een hele pistolet, gooit die met een ferme zwaai in de rivier (hopende op een gevecht of op z’n minst veel geklap met staarten) maar wat denk je? Hap slik weg. Zo naar beneden getrokken en weg is de pistolet. Wij lachen.

‘s avonds even moeten zoeken naar een leuk eet-tentje, om vervolgens ergens verzeild te raken waar geen rijst bij het eten werd gepresenteerd. Aangezien wij ons inmiddels geen eten zonder rijst voor kunnen stellen is de beste man op z’n brommertje elders een pan rijst voor ons gaan halen. Op tijd naar bed, morgen 61 km via National Highway 69 naar Banteay Chhmar.

We huren voor 2 dagen een fiets (voor $2 p.p.p.d.), en trekken op maandag via een alternatieve route naar het enorme tempelcomplex van Angkor. Helaas is de kaartverkoop alleen op de grote aanlooproute, dus noodgewongen koers verlegd en alsnog geeindigd in de rij met bussen Japanners, Chinezen en tuktuks Amerikanen, Russen en Fransen. De rij wordt overigens opvallend efficient weggewerkt. En dat voor persoonsgebonden kaartjes met pasfoto!
Het hele terrein ligt in de rimboe en het land is vlak als Nederland, dus fietsen is heerlijk.

De eerste lunch is een grote grap: de kaart biedt fried vegetables voor 5 dollar, spicy pork ook 5 dollar. De kaart is gevuld met gerechten van 5 en 6 dollar. Klopt niets van, weten wij, dus we schuiven onze stoel naar achter, kijken nors en zeggen als de gastvrouw geschrokken aan komt lopen “Too expensive”. Ze komt subiet met een menukaart, waarop EXACT hetzelfde staat (in Khmer en Engels), alleen de getallen verschillen. Fried vegetables 3 dollar, spicy pork 3 dollar. Hele kaart alles 3 dollar, soms 4 dollar.

Helaas geldt voor mij nu that I’m a little templed out (nieuw woord uit Lonely planet).  Heinz, houdt echter stand. Op zijn blog kun je later meer lezen over de tempels van Angkor.

Er liggen hier en daar nog mijnen...

We lunchen bij de Prasat Thom en zien hoe drie andere koppels in een high-end tourism deal hun voorverpakte (en meegereisde) lunch gepresenteerd krijgen door in net pak gestoken reisleiders die prima Duits of Japans spreken. Op ons brommertje tuffen we even later lekker door de middagzon in de schaduw van de bomen door het historisch landschap.

Rond 15:00 uur verlaten we het park van Koh Ker en besluiten door te rijden naar het dorpje Srayang en Koh Ker (het grotere dorp heet Koh Ker, de kleinere groep huizen Srayang). Daar strijken we neer in een drukbezet tentje, waar de reden van de oploop al heel snel duidelijk is: er is Khmer boxen op tv en dat betekent weddenschappen. Geanimeerd volgt het publiek de wedstrijden en wij drinken onze ijskoffie en vermaken ons met de opgewonden toeschouwers. Als er een witte man met baard en dame met blonde haren in beeld verschijnen, wordt er barang barang geroepen en naar ons gekeken en gelachen – we begrijpen de parallel.

Lekker eten in de avondzon

Om 17:00 verplaatsen we ons naar een ander tentje, iets verder richting ons hotel, wat we op de heenweg al gezien hadden: ze hebben een fraai rieten dakje gemaakt met daaronder tafels en stoelen en plantjes om het aan te kleden. We drinken een biertje en eten een lekker maaltje, veel lekkerder dan in het hotel.

Om 18:45, als het al donker is, ontdekken we dus dat het licht op de oude Honda het niet doet en rijden in het maanlicht terug naar het hotel. Bij de splitsing staat iemand met een brommer, die zodra we de bocht genomen hebben, achter ons aanrijdt en van wiens licht we profiteren. Tot onze verbazing rijdt de brommer het terrein op, en blijkt het een van de dames van het hotel te zijn. “Forgot to say, light don’t work” zei ze. Nu weten we het niet zeker, maar als kort daarna van de andere kant de ticketverkoper aangereden komt, naar ons knikt, en met de dames praat, krijgen we het vermoeden dat ze beiden op een splitsing (vanaf het tempelcomplex en vanf het dorp) op ons hebben staan wachten om ons bij te schijnen op weg naar huis. Dat is nog ons service!

Boven (om 0930) mogen we zelf naar de tempel lopen, ze komen ons om 1300 uur ophalen. We lopen tussen de soldaten hutjes met mitrailleurs, half ingegraven en versterkt met zandzakken. De soldaten zelf waren ontspannen, groeten ons en vragen natuurlijk waar we vandaan komen. Al snel zijn we bij de grote trap die naar de tempel leidt en klimmen de oude stenen treden op. De tempel bestaat uit verschillende terrassen met fraai bewerkte poorten. Je kunt zien dat het ooit een enorm en rijk complex is geweest. Het fraaie is natuurlijk dat de tempel op de top van de berg staat, op een rotspunt die een fenomenaal uitzicht geeft over het Cambodjaanse platteland. Zie de foto’s voor een impressie.

Het tweede niveau aan de rand van de rotsen

Op de terugweg lopen we de trap af naar beneden. Daar wordt duidelijk waarom het zo rustig is op deze UNESCO World Heritage Site: de grens met Thailand is niet helemaal open. Het wemelt er van de militairen en alles ligt onder het prikkeldraad. Helaas kunnen we daar niet lunchen, dus lopen we terug naar de brommerafzetplek, waar wel wat eettentjes zijn, om een smakelijke lunch te verorberen. De jongens die ons naar beneden brengen staan al te wachten als we afsluiten met een typisch Cambodjaans toetje: bonen met schaafijs, kokosmelk en zoete gecondenseerde melk.

Eind van de wereld

De weg naar beneden is nog spannender dan naar boven. Onze chauffeurs gebruiken hun remmen spaarzaam en met voor ons onverantwoorde snelheid denderen we de 35%-hellingen af. Gelukkig zijn we in een paar minuten op de nieuwe weg en is het vooral hard rijden. Onze brommerjongen uit Sra Em staat op ons te wachten (met onze tas) en we vertrekken naar Sra Em. Aldaar geven we aan een ritje te willen naar Koh Ker (90 km naar het zuidwesten). Hij brengt ons naar de taxi-standplaats, maar dat is ons allemaal te duur ($90 dollar voor een privat taxi (die later $70 wordt en zelfs $50) en $50 voor twee brommers).

Uiteindelijk fluistert onze knul ons toe dat ie ons wel voor $40 op twee brommers brengt. We gaan akkoord en rijden samen achtop zijn brommer naar bij de splitsing, waar hij een lunch eet en wacht op een maat. We vertrekken dan rond 1400 uur en rijden met 70 km/u naar Koh Ker. Om 1600 zitten we in ons hotel ($12 voor een grote kamer met twee tweepersoonsbedden (?)).

Lees morgen over onze tocht naar Koh Ker, de voormalige koningsstad, op Heinz’ blog .

Klik hier voor de foto’s van onze vakantie.

Om 3 uur waren we in Tbeng Meanchey, waar we letterlijk met handen en voeten uit hebben gelegd waar we heen wilden. Het leek erop dat het geregeld zou worden, wij werden in de schaduw van een boom neergezet, en ontdekten driekwartier later dat een shared taxi echt heel erg ‘shared’ is. Eerst lag er in de achterbak alleen onze tas, er reden busjes af en aan, en er kwam van alles aan bagage bij. Toen er eenmaal mensen ingeladen werden, belandden wij met een of andere generaal met jampotglazen en een stokoude mevrouw op de achterbank. Jaap mopperde een beetje, want vond dat hij dan best op de bijrijder-stoel had gekund voor notabene 5 dollar. Toen eenmaal duidelijk werd dat voorin 4 (!) volwassen mannen (!) kwamen te zitten, heb ik Jaap niet meer gehoord. In de achteruitkijkspiegel werd een film vertoond (jawel!) die vooral door het omaatje en mij werd bekeken.

Rode stofweg in Choam Ksant

In Sra Em, volgens de Lonely Planet uit 2008 een ‘gritty junction’ werd het een en ander uitgeladen, en op weg naar Choam Ksant, een ‘overgrown village with an end-of-the-line feel’ ging de geasfalteerde weg over in een rode stof weg. Die weg heeft letterlijk alles onder een dun laagje stof bedolven in het plaatsje waar werkelijk niets te doen is. Gelukkig is er plek (under-statement) in het guest house, en voor 8 dollar hebben we een mooie kamer met 2 twee persoonsbedden en douche/toilet.

Rood stof, overal...

We eten buiten de deur een hapje, daarbij gestoord door een luide hoempapa/ boinkboink muziek van ergens verderop. Een bruiloft, dachten we. Gaan we zo nog even kijken, zeiden we. Blijkt het de jaarlijkse kermis te zijn! Er was het gebruikelijke blikgooien, draaimolens, veel te harde muziek, dik opgemaakte meisjes, families met kleine kinderen (allemaal in pyama), botsauto’s en zelfs een hooggaatie. Alle attracties in bedenkelijke staat, wat ons vooral bij de laatste doet huiveren – want ze draaiden ‘m natuurlijk wel zo hard mogelijk rond. Na een klein uurtje slenteren we weer naar huis, nergens in geweest, en zelf ook een beetje attractie geweest, getuige de starende blikken en het geroezemoes om ons heen.

Wordt 9 januari vervolgd op Heinz’ blog…

Een grote kamer voor ons alleen...