Particles of a million minds

24 04 2021

Vandaag is een student opgepakt en het ziet er niet goed voor hem uit. Het is dezelfde jongen die ook al eens een rubber kogel in z’n voorhoofd kreeg.

Vandaag is ook de dag dat de ASEAN landen een speciale meeting belegd hebben om over de situatie Myanmar te praten. Tot woede en frustratie van de Myanmar bevolking was alleen de opper groene piemel uitgenodigd, niemand van de oppositie, ook wel de rechtmatig verkozen regering genaamd.

Gister deelde een student tijdens onze community meeting onderstaand gedicht met ons. Ik had toen al tranen in m’n ogen.

Vandaag kan ik niet stoppen met huilen. Ik luister opnieuw en opnieuw en opnieuw. Luister naar zijn stem. De woorden die ik niet versta. Hoe hij daar staat. Hoe hij dit schreef de dag voor dit alles begon.

En ik wacht op de knipoog van de roos.





Echte liefde

3 04 2021

M’n zusje, m’n lieve grote zusje met haar drukke leven en drie hoogblonde kinderen, die het maar niks vindt dat ik al zo lang zo ver weg zit en weiger terug naar haar te komen, zelfs niet als er militairen door m’n straat marcheren…

We praten niet zoveel. Wel als we elkaar in het echt zien, een keer per jaar. Dan praten we heel veel en heel snel met heel veel grappen die niemand begrijpt behalve wij. Maar online gebeurt er niet zoveel en nu met de coup al helemaal niet. Ik dacht dat ze boos op me was. Boos op mijn volharding. Op mijn eigenwijsheid. Op mijn afwezigheid.

Dat heeft ze nooit uitgesproken, net zoals ik niet uitspreek dat ik me schuldig voel omdat ik weg ben gegaan en niet bij haar ben. Maar ik denk dat we allebei verdriet hebben dat onze levens zich zo ver bij elkaar vandaan afspelen.

Gister stuurde ze een foto van de nieuwste aanwinst in hun vijfpersoonshuishouden. Een ratje. Net zoals ze ratjes had toen zij nog alto was met poppy-pink haar en ik een nerdy studiebol en we elkaar niet konden luchten of zien.

Ze hebben het Ngyaai (ငြိမ်း) genoemd – vrede in het Burmees.

You go schatje!

Kan iemand namens mij m’n zusje even de dikste knuffel ooit geven? Ik denk er zelf wel bij hoe ze zegt “Nou, hou op, laat me los!”





De morele verliezer

27 03 2021

De mannen in het groen hebben behalve een ernstig agressiviteitsprobleem nog wat andere trekjes die ze in de ogen van het publiek weinig heldhaftig maken.

Anders dan wat je van een leger misschien zou verwachten zijn ze heel erg gelovig. Het ontgaat mij hoe je een overtuigd Boeddhist kunt zijn terwijl je in een leger dient dat ongewapende mensen en zelfs monniken vermoord. Om het vege after-life lijf te redden, zetten ze een onwelgevallige monnik eerst uit het ambt voor ze er iets mee uithalen. Daarna (of daarnaast) doen ze verwoede pogingen in het gevlij te komen bij de sangha door grote donaties aan kloosters te doen.

Nu worden monniken op hun beurt geacht zich buiten politiek te houden, maar daar houdt men zich niet altijd aan. De stilte wordt soms doorbroken, of demonstratief níet doorbroken, zoals de monniken op de foto hieronder lieten zien met de Silence strike afgelopen woensdag. De monnik in het midden houdt een zwarte kom, een traditionale alms bowl op z’n kop boven het hoofd. Dit heet ‘turning over the alms bowl’ en het is bepaald geen lichtzinnig gebaar. Niet alleen worden donaties van een bepaalde groep niet langer geaccepteerd, het betekent dat deze groep geexcommuniceerd wordt. Uitgestoten. Hoe gelovig dit land is blijkt ook uit het gegeven dat een van de leuzen, sterker, de leus “Verzet, revolutie!” letterlijk is “Keer om die kom!”. Eén van mijn persoonlijke favorieten, niet in de laatste plaats omdat het rijmt in het Nederlands en in het Burmees mijn tekst beperkt blijft tot Mauq’! Mauq’! 😉

Nog een weeffout in de psyche van de mannen in het groen is mysogynie. Nu is er een bijgeloof waar niet alleen zij zich schuldig aan maken, maar veel mannen en vrouwen in Myanmar en dat is dat als een man onder een wikkelrok of andere onderkleding van een vrouw terechtkomt, hij zijn kracht kwijtraakt (de jonge ober legde mij bloedserieus uit dat als het de wikkelrok van z’n moeder zou zijn, hij er gewoon onder door kon lopen. Het ging alleen om ándere vrouwen). Goed, nood breekt wet en niets is zo mooi als een stel gewapende bavianen letterlijk de pas af te snijden met … waslijnen met vrouwengoed. Ongelogen, daar gaan ze dus niet onderdoor, die waslijnen moeten opgeruimd worden voor ze verder kunnen – tot hilariteit van de druk fotograferende burgers natuurlijk (die zich hopelijk toch stiekem ook gerealiseerd heeft dat zij er zelf zonder problemen onder doorgelopen zijn).

Goed, terug naar de 24e maart, de dag van het stilte protest. Normaal niet echt mijn stiel, thuiszitten, maar omdat het voor de goede zaak was kon ik het ineens veel beter aan. Helemaal toen tijdens die dag het nieuws binnenkwam dat één van onze studentes, gearresteerd op 3 maart en beschuldigd van het breken van de inderhaast aangepaste 505(a) oorlogswet (iets met het aanzetten tot paniek en verdeeldheid), samen met nog zo’n 700 demonstranten vrijgelaten was. Waar ik eerst nog bang was voor geknakte bloempjes namen deze beelden alle angst weg. Niks geknakt: ongebroken!

Vandaag was ze in de community meeting met alle studenten en docenten en bevestigde ze deze indruk. De eerste dagen had ze gehuild tot ze geen tranen meer had, ze was bang geweest, ze sliepen met z’n allen op de grond, er waren muggen, het eten was vies, de toiletten waren (half)open, ze mochten geen contact met mensen van buiten hebben, maar ze noemde ook de kameraadschap, de humor, hoe dankbaar ze waren voor alle steun van buiten.

Je moet je voorstellen dat dit een zoom-meeting is met zo’n 25 mensen en een meisje van begin twintig die net 21 dagen in een notoire gevangenis van Yangon gezeten heeft omdat ze aan het demonstreren was. Leuke, vrolijke meid, niet bang te praten. Maar niemand vroeg iets! Toen ik zei dat zij de eerste persoon is die ik kende die in de gevangenis had gezeten, moest iedereen lachen, zij ook. Ik vroeg wat wij nou moeten onthouden aan iemand te geven die in de gevangenis zit. Dit is het lijstje:

Ondergoed, kleding, muggenspul, vitamine pillen, zeep en waspoeder, huidproducten (want van dat eten gaat je huid raar doen), dehydration salt, eten (instant noedels), aanmaakkoffie, drinkwater, en briefjes. Die moeten dan verstopt worden want je mag geen post ontvangen, maar, zei ze, de briefjes waren erg belangrijk om het moreel hoog te houden.

Ik zat al klaar om het te noemen, toen één van de jongens (jaja) opmerkte dat maandverband toch zeker ook belangrijk was. Ik vond dit zo gaaf dat ik even gemist heb wat de directe reactie was, maar wat ze uiteindelijk zei was zo’n beetje dit: “Yes, important but please don’t give too much. We had so many pads it made us feel nervous, we started counting, one pack of pads is one month, and it made it look as if we were going to have to stay for like a year!”

Niet stuk te krijgen, die jeugd. En die miltairen maar waslijnen weghalen. Ik weet wel op wie ik mijn geld in ga zetten. 😉

P.s: het civiele verzet (CDM) van Myanmar is genomineerd voor de Nobel prijs van de vrede, zie hier.





Verbonden

20 03 2021

Vroeger, voor dit alles, wist ik meestal het begin van wat ik hier wilde vertellen. Dan begon ik te schrijven en kwam het verhaal vanzelf.

Nu weet ik het niet meer zo goed. Moet het beginnen met m’n Burmese juf, nog geen 29 jaar oud, met een zoontje van zo’n jaar of 4 die ze al in geen 10 maanden heeft gezien vanwege Covid en een zoontje van 4 maanden die haar familie nog nooit heeft gezien vanwege de coup? Met m’n laaggeschoolde tennisleraar van ergens in de twintig die wees is en werkt voor een tennisclub die beheerd wordt door militairen, waardoor hij nu bijna geen klanten meer heeft? Hoe één van mijn studenten (die met de afdruk van een rubberkogel in z’n voorhoofd) nu in training is bij één van de etnische legers om te leren oorlog te voeren? Of hoe een meisje van 19 met een t-shirtje ‘Everything will be ok‘ in het hoofd geschoten werd terwijl ze demonstreerde met niets anders bij zich dan een telefoon en een verklaring dat als ze niet meer te redden is, niemand het leven moet wagen voor het hare en ze haar lichaam ter beschikking stelt van anderen? En dat dan de dag daarna mijn buurmeisje toen ze in het Burmees antwoordde “Ja hoor het gaat goed!” en ik zei “”Een beetje goed dan toch?”, dat ze haar schriele arm uitstak en met een big smile haar niet zichtbare spierballen liet zien, moet het verhaal zo beginnen?

Misschien ook moet ik het persoonlijker maken. Misschien moet ik de daad bij het woord voegen en alle goede raad die ik in mijn Veerkracht en Weerstand colleges geef, op mezelf toepassen. Zo was het laatste college gebaseerd op een interview van Simon Sinek met twee Amerikaanse frontlinie medische soldaten over stress en mentale weerbaarheid. Die mannen hadden veel interessants te vertellen, onder andere over hoe je het thuisfront niet buiten moet sluiten, ook niet om ze te beschermen tegen jouw pijn, stress of verdriet. Ik geef ogenblikkelijk toe dat ik me daar schuldig aan maak. Ik weet niet zeker of mijn vader uberhaupt doorheeft wat er hier gaande is en ik laat het maar zo – gewoon omdat ik liever heb dat hij zich geen zorgen maakt. Wat niet weet, wat niet deert, dat idee. Toen ik met mijn studenten aan het discussieren was, kwamen we erachter dat je dierbaren in het ongewisse laten jouzelf, noch hen goed doet.

Nou, hierbij dan: ik leef dus middenin zo’n wijk waar het knalt. Ik moet soms rechtsom mijn straat uit omdat linksom militairen staan, m’n werk ligt op z’n gat, ik hoor mezelf tijdens online lessen zeggen “Please continue the discussion, I’ll put my microphone on mute because of the shooting ouside”, plannen worden continue gewijzigd, ik kan soms niet met mensen ontmoeten omdat zij hun huis niet uitkunnen, ik ben overstuur omdat onschuldige burgers neergeschoten worden, ik maak me zorgen over studenten en/of hun ouders die in de onderduik zitten, ik raak gestressed van alle buitenlandse vrienden die beetje bij beetje het land verlaten en als ik m’n noodplan uitleg en vraag “Mag ik dan tijdelijk bij jou wonen?” huil ik ineens tegen m’n moeder-die-in-de-laptop-zit-en-die-ik-in-geen-twee-jaar-heb-gezien.

Ik begrijp dat het thuisfront in Nederland zich afvraagt “Waarom kom je in godsnaam niet nu naar huis?” maar in mijn beleving gaat dat voorbij aan het feit dat hoewel alles nu ruk is, dit wel nog steeds mijn leven is. Niemand is gelukkig, ik ook niet, maar zouden jullie na anderhalve maand ellende je thuis, de plek waar je je leven hebt opgebouwd, waar je verbintenissen bent aangegaan en je verbonden voelt, zou je dat achterlaten, omdat het vervelend wordt?

Het is een beetje heet onder voeten, dat moet ik toegeven. Maar het is ook duidelijk dat het adaptief vermogen van mensen, inclusief mijzelf groot is. En zo ben ik weer begonnen met Adidas workouts, til ik mijn fiets over de barricades om naar Burmese les of mijn koffietentje te gaan, waar de jongens nog steeds berichten in het schuim van mijn koffie schrijven, als altijd over de gebeurtenissen van de dag. De gebeurtenissen zijn wat anders, maar verder… Goede reden om nog een bakkie troost te bestellen, denk ik dan maar.

အပြင်မှပစ်နေတယ် – There’s shooting outside





Zandzakken

17 03 2021

Volgens mij gaan jullie vandaag stemmen. Misschien niet helemaal het moment om te moeten zien hoe een prille democratie door een stel mannetjes om zeep geholpen is en hoe de bevolking probeert haar stem gerespecteerd te krijgen. Of misschien is dit juist wel het moment, dat je je voor kunt stellen hoe het is dat over drie maanden niet alleen jouw stem verloren is gegaan, maar het hele democratisch bestel en alles wat je kent en liefhad kapot dreigt te gaan.

Het leger controleert nu al weken social media (we kunnen alleen met VPN op Facebook, Twitter, Instagram etc) en tussen 1 uur ’s nachts en 9 uur ’s ochtends is er geen internet mogelijk. Sinds een paar dagen hebben ze alle telecombedrijven gesommeerd hun internetdiensten te stoppen, dus mensen hebben niet meer de mogelijkheid via hun telefoon internet te gebruiken. Dat is natuurlijk een smerige truuk om het organisatievermogen en de mobiliteit van demonstranten te frustreren. Het mag niet baten, de bevolking blijft zich roeren.

Als rechtgeraard Nederlander denk ik bij zandzakken aan dijkverzwaring, niet aan burgers die hun wijk proberen te beschermen tegen het leger met buldozers en gewapende mannen die lukraak in de lucht of in appartementen schieten. Het verschilt erg per wijk, en mijn wijk heeft een paar keer onder vuur gelegen dus moet wel, maar zie hieronder een greep uit hoe een stad zonder overstromingsgevaar dijken op moet werpen om het vege lijf te redden.

Kijk daarna ook even op m’n Engelstalige blog met foto’s van gisteravond – zelfde wijk, nog altijd op creatieve en beleefde wijze met dezelfde vraag en oproep: Wij willen democratie. Laat onze leiders vrij. Stop het geweld. Steun CDM (Civil Disobedience Movement). Steun ons.





Our language

4 03 2021

Na de rampdag van vandaag (het dodental zondag was 18, vandaag 52) kom ik thuis en vind ik mijn emmertjes en handdoeken die ik op straat had achtergelaten voor de traangas-slachtoffers netjes voor mijn deur.

Dit is Myanmar. Dit is het land dat beter verdient.





Niet normaal

3 03 2021

Je bent op weg naar iets, iets volstrekts onschuldigs, laten we zeggen de fysiotherapeut, en dan zie je demonstranten. Het is een kleurige bedoening, en na even kijken heb je door dat het de verschillende etnische groepen van Myanmar zijn die demonstreren tegen de militaire coup van 1 februari jongstleden. Ze dragen hun eigen kleding en vlaggen en worden door de organisatie één voor één gevraagd zich bij de groep te voegen. Niet normaal want de verschillende groepen hebben traditiegetrouw een gespannen relatie met elkaar. Dan klinkt er ineens geschreeuw en beginnen de mensen achteraan de optocht te rennen. Daarna komt de politie, volledig opgetuigd en met geheven geweren achter de mensen aangerend. Dat lijkt me normaal niet bij de politie-opleiding horen, dat je ongewapende burgers aanvalt, laat staan in de rug. Dat je dan als sociaal wetenschapper gehurkt achter een pilaar in de lobby van een hotel als één of andere oorlogsverslaggever opnames maakt van de demonstranten van links, en de politie van rechts, die op nog geen 2 meter voor het raam langstrekken, is ook niet normaal. Zeker niet op zaterdag de 27e, toen in Yangon dit gekkenhuis net begon.

Na zaterdag kwam zondag en zat de politie in mijn rug toen mijn hart een sprongetje maakte dat ik Toe op de hoek van de straat zag staan gebaren waar ik naartoe moest fietsen. Ik weet niet eens meer wat er op maandag en dinsdag precies gebeurd is, behalve dat de straten er inmiddels uitzien als oorlogsgebieden, mijn huid en haar ook, er geweerschoten en rookwalmen uit woonwijken opstijgen, burgers helms, skibrillen en gasmaskers dragen, m’n microfoon tijdens online lessen op mute moet omdat er om me heen geschoten wordt en vanmiddag de hele buurt met emmers water en natte doeken demonstranten te hulp schoten die in contact waren gekomen met traangas. Er vallen zo’n beetje elke dag doden onder demonstranten die niets anders doen dan liedjes zingen, op patten en pannen slaan en in hun handen klappen. Het meest agressieve dat ze doen is op foto’s van de opper groene piemel stappen. Niet normaal hoe politie en het leger reageert. Ik zag net een filmpje van een stel politiemannen die een ambulance en de ambulancebroeders in elkaar staan te trappen.

Weet je wat ook niet normaal is? Dat ik niet meer verder kan schrijven. M’n hele leven, vanaf dat ik schrijven kon, is dat mijn manier geweest om dingen te plaatsen, om er greep op te krijgen. Maar dit, dit gaat mijn bevattingsvermogen te boven, ik ben echt even uitgepraat. Deze mensen willen niet anders dan democratie, hoe jong en pril die ook was. Dat is alles en wat krijgen ze? Volstrekt abnormale buitenproportionele achterbakse agressie en onderdrukking.





Samen

25 02 2021

M’n baas is niet echt bereikbaar want z’n vader ligt met corona in het ziekenhuis – nog zoiets dat zich niet laat stoppen door coup noch burgerlijke ongehoorzaamheid, sterker nog, het vaart er wel bij. 😦

Dat laat de private universiteit waar ik lesgeef wat stuurloos achter. Na weer een marathonmeeting met het docententeam en studentvertegenwoordigers hebben we besloten op vrijwillige basis onderwijs te hervatten met lessen die direct of indirect te koppelen zijn aan politiek, coups, verzet, weerbaarheid, de ondergrondse enzovoort.

Eén van de docenten is een soort boekclub begonnen waar studenten op vrijblijvende basis aan mee kunnen doen en leest het boek From dictatorship to Democracy, zie hier. Ik zou het graag ook met jullie lezen, laat me weten als het je wat lijkt.

Mag ik jullie hulp vragen? Welk boek, of welke activiteit zouden jullie met studenten doen om ze voor te bereiden, te beschermen, te harnassen, te steunen, te troosten, op te beuren, gaande te houden, inspireren, motiveren, etc? Van Anne Frank tot Hannie Schaft tot coping strategieen tot creatief verzet: ik sta voor alles open!

Tot slot een foto genomen op de stoep voor de Chinese ambassade in Yangon. Dit zijn allemaal jongens die in tea of koffieshops werken en tijdens de demonstratie op maandag (22-02-2021, de 22222 movement) de demonstranten van koffie/thee/eten voorzagen. De jongen rechts is één van de coffeeguys van mijn favoriete koffietentje. Niet zomaar een, degene die wat nu lang geleden lijkt een mannetje voor me tekende in het schuim van m’n koffie om me op te vrolijken. Laat deze foto dat nou ook doen!

Dragers van brood, koffie, water – en de toekomst





+ nog eens 7 dagen

22 02 2021

na de eerste 14 dagen volgden er nog eens zeven… Gelukkig is er altijd de C van Chocolate en de H van humor.

De afgelopen vijf nachten hebben de groene piemels internetbedrijven gesommeerd van 1 uur ’s nachts tot negen uur ’s ochtends internet plat te leggen. Meteen de eerste nacht vlogen vliegtuigen af en aan tussen China en Myanmar. Wat ziet men op straat? Brandnieuwe pakjes en matarialen voor de groene piemels. De officiele verklaring? Seafood deliveries.

Drie maal raden bij welke ambassade de volgende dag een protestbord “Seafood market” op de stoep stond?





Stukkie fietsen

17 02 2021
Pot-beating campaign